Jezelf kennen

Wat ben je eigenlijk?
Dit lijkt een heel simpele vraag maar er zit toch meer achter dan dat je op het eerste gezicht zou denken. Wanneer je die vraag zelf gaat beantwoorden dan zijn er een paar mogelijkheden:

• je beschrijft wat jezelf denkt dat je bent, jouw eigen zelfbeeld.
• je beschrijft het beeld dat anderen volgens jou van je hebben.
• je vertelt wie en wat je werkelijk bent.

Maakt dat iets uit?

Jouw zelfbeeld beïnvloedt de wijze waarop je in het leven staat, je attitude.

Laten we het eerste geval bij de kop nemen. Je geeft je eigen zelfbeeld. Dat hoeft niet met de werkelijkheid overeen te komen. Vaak is dat ook niet zo. Iemand kan denken dat hij of zij altijd de waarheid spreekt en het altijd bij het rechte eind heeft. De kans is groot dat de persoon in kwestie een zelfingenomen figuur is die meestal de plank misslaat. Het is de moeite waard om eens over jezelf na te denken en dat vooral kritisch te doen. Ben je werkelijk zo als je denkt dat je bent? Als je zelfbeeld en de werkelijkheid met elkaar in tegenspraak zijn dan zul je heel wat moeilijkheden op je weg vinden.

Het tweede geval: jouw zelfbeeld is het beeld dat anderen volgens jou van je hebben. Dat lijkt iets beter dan het vorige want het suggereert dat je de reacties van anderen goed bestudeerd hebt en dat je de opinie van anderen serieus neemt. Als dat werkelijk zo is dan ben je een eind op het goede pad.  Toch kan deze houding een heel vervelende kant hebben. Je loopt het risico dat jouw zelfrespect afhangt van de mening van anderen en in zeker opzicht ben je dan ook werkelijk afhankelijk van anderen. Je bent dan niet de zelfstandige persoonlijkheid die je zou kunnen zijn.

Het derde type antwoord zou dan het goede moeten zijn, maar de vraag is natuurlijk: hoe weet je dat jouw zelfbeeld, objectief gezien, overeenstemt met de werkelijkheid? Om je maar meteen uit de droom te helpen: Dat weet je niet. Wanneer je denkt dat je het weet dan val je bijna automatisch binnen de eerste categorie, die van de mensen die een zelfbeeld hebben dat niet met de werkelijkheid overeenkomt.

Hoe los je dit op?

Accepteer dat jouw zelfkennis zijn grenzen heeft en probeer te voorkomen dat je zelfingenomen wordt of dat je zelfrespect van anderen afhangt. Er zijn een paar simpele regels die je daarbij kunnen helpen:

• Wees voorzichtig met het oordeel over anderen, oordeel niet te snel en kijk eerst naar jezelf.
• Wees mild met je oordeel over anderen.
• Sta open voor kritiek, luister goed naar wat men zegt en denk er rustig over na. Is de kritiek gerechtvaardigd of niet? Ga niet meteen in de verdediging.
• Roddel niet over anderen.
• Je hebt één mond en twee oren. Gebruik ze in die verhouding. Luister meer dan dat je praat.
• Wees vriendelijk. Dat kost niets en het maakt het leven zoveel plezieriger, ook voor jezelf.
• Doe anderen geen kwaad maar doe ze juist goed.
• Besef dat je de vrijheid hebt om je eigen reactie op gebeurtenissen en uitspraken van anderen te bepalen.

Wanneer je bewust zo handelt dan is je zelfbeeld niet meer zo belangrijk, je gevoel voor eigenwaarde wordt door je gedrag op een positieve manier gevoed. Je hebt nu de rollen omgedraaid: jouw attitude, de wijze waarop je in het leven staat, beïnvloedt je zelfbeeld.

Zelfsturing door zelfbeeld

Wat voor zelfbeeld heb je?
Is die vraag belangrijk? Heb je er wat aan om dat te weten?
Of je dit beseft of niet, je hebt een zelfbeeld. Je vindt jezelf bijvoorbeeld een flinke man of vrouw of je probeert je voor je eigen zelfbeeld te verstoppen omdat je denkt dat je een loser bent. (Het zijn maar voorbeelden hoor....)
Stel dat jouw zelfbeeld die van een loser is, denk je dat anderen je dan zien als een winnaar?  Die kans is klein, denk je ook niet? Daarentegen als jouw zelfbeeld er een is van een winnaar dan is het zeer waarschijnlijk dat anderen jou ook zo zien of in het ergste geval denken dat je een opschepper bent.
We kunnen op deze wijze wel een tijdje door blijven redeneren maar we stappen rechtstreeks naar de conclusie dat er een zeer sterk verband is tussen je zelfbeeld en de persoon die je bent en die zo ongeveer ook door anderen gezien wordt.
Om het heel kort door de bocht te zeggen: je zelfbeeld geeft aan wie je bent.

Is jouw zelfbeeld een onveranderlijk gegeven?
Als dat zo zou zijn dan is dat een heel slechte boodschap voor mensen die een lage dunk van zichzelf hebben en daaronder lijden. Dan zou je zelf niet meer kunnen veranderen. En dat is aantoonbaar niet zo. Mensen kunnen veranderen. Je kunt veranderen en daarmee verandert je zelfbeeld. Mooier nog, we kunnen dit omdraaien: verander je zelfbeeld en je verandert zelf.

Verander je zelfbeeld en je verandert zelf.
Dit lijkt te mooi om waar te zijn, maar toch is het waar. Stel iemand is veel te zwaar. Hij komt tot het inzicht dat hij vanwege zijn gezondheid flink moet afvallen en hij vindt ook dat hij als slanke man meer kansen heeft om een leuke partner te vinden. Wanneer hij goed gemotiveerd is dan ziet hij zichzelf bijvoorbeeld in een flitsend strak gesneden maatpak met een mooie vrouw aan zijn zijde. Zijn zelfbeeld is aan het veranderen en hij zelf ook. Hoe meer hij zijn ideale zelfbeeld voor ogen houdt des te succesvoller zal zijn poging zijn om af te vallen. Let wel, het afvallen gaat niet vanzelf, de man gaat meer bewegen, let goed op zijn dieet en zo voorts. Het ideale zelfbeeld dat hij constant voor ogen houdt, motiveert hem om de dingen te doen of te laten die nodig zijn om af te vallen.

Wat hier gebeurt is zelfsturing door zelfbeeld.
Als je wat in je leven wilt veranderen dan kan het nieuwe zelfbeeld dat bij die verandering hoort je geweldig helpen. Houdt dat nieuwe zelfbeeld constant voor ogen en doe de dingen die nodig zijn om je nieuwe zelfbeeld te realiseren. Hou je vorderingen bij en stuur zonodig bij, je oog gericht op je nieuwe zelfbeeld.