Kalmte bewaart je

Kalmte van geest is van onschatbare waarde.
Dit lijkt een behoorlijk overdreven uitspraak maar toch is het waar. Door kalm te blijven kan je jezelf uit levensgevaarlijke situaties redden. Door kalm nadenken behoedt je jezelf voor fouten. Jouw kalmte heeft een rustgevend en bemoedigend effect op je omgeving. Kalmte is goed voor je gezondheid. Kalmte betekent niet dat je met een apathische blik in je stoel zit. Welnee, je kan druk aan het werk zijn en toch kalmte uitstralen. Met kalmte van geest heb je meer grip op je leven.

Hoe bereik je die kalmte?
Het begint met een heel eenvoudige gedachte, namelijk het besef dat je de vrijheid hebt om zelf je reactie op gebeurtenissen en uitspraken van anderen te bepalen. Deze uitspraak lijkt wel op het opentrappen van een wijd openstaande deur. Het is zo duidelijk dat iedereen dit wel zal weten. Toch is dat niet zo. Mensen laten zich enorm snel op de kast jagen. Kijk maar eens in het verkeer, maak eens een fout en merk op hoeveel gevloek en getier dit oplevert. Of de sociale media. Cees van der Staaij hoeft maar een domme uitspraak te doen en hij krijgt meteen twitterend Nederland over zich heen. Een troostwoord voor Van der Staaij: een dwaas maakt zijn ergernis aanstonds bekend maar een schrandere bedekt de smaad. (Spreuken 12:16).
Het getier in het verkeer en het gescheld op het Internet zijn niet de vrucht van kalmte.

Oefening baart kalmte.
Behalve voor die geluksvogels die als kalm mens geboren werden, is het bereiken van sereniteit een kwestie van oefening. Dat kan, afhankelijk van de situatie waarin je verkeert, behoorlijk lastig zijn. Laten we eens een paar denkbeeldige situaties bekijken:

• Je bent in een echtscheiding verwikkeld. Dat kan er behoorlijk heftig aan toe gaan. Besef dat je de vrijheid hebt om zelf je reactie te bepalen. Heb je een een agressieve scheidende partner, ga die dan uit de weg en laat het contact via de advocaat/bemiddelaar verlopen. Reserveer vaste tijden waarop je met de echtscheiding bezig bent. Buiten die tijden schuif je het van je af, probeer er zelfs niet aan te denken; ga andere dingen doen. Wandelen, lezen of iets dergelijks.
• Je maakt je druk over de huidige crisis, je baan staat op de tocht enz. enz.; het maakt je allemaal zeer nerveus. Scherm je zoveel mogelijk af voor de crisis, daar kun je toch geen invloed op uitoefenen, tenzij je Merkel heet. Als je nerveus van het nieuws wordt, luister er dan niet naar en ga ook niet naar actualiteitenrubrieken kijken, je kan best zonder en mocht er werkelijk belangrijk nieuws zijn, dan bereikt het jou toch wel. Laat je ook niet opnaaien door de opiniemakers en de sociale media, het is vaak alleen maar geleuter. Richt je op zaken die je wel in de hand hebt. Kijk naar manieren om je baan te behouden of zoek nu al een nieuwe.

Uit deze voorbeelden kunnen we de volgende lessen trekken:

1. Scherm je af voor zaken waar je toch niks aan kunt doen: scheldende ex, verontrustende nieuwsberichten en commentaren. 
2. Richt je op de zaken die je wel in de hand hebt.
3. Ontspan je.
4. Wees je er altijd van bewust dat jij je eigen reactie kan bepalen en dat dit niet afhankelijk hoeft te zijn van wat anderen doen of denken.

Ik wens je veel kalmte toe.

Kalmte bewaren, hoe doe je dat?

Antwoord op een vraag.

Lezende vrouw als beeld van aandacht

Uit de reactie van een lezer destilleerde ik deze vraag. De reactie bestond niet uit een vraag maar uit de verzuchting dat het veel te vaak niet lukte. Ik kan niet zomaar voorbij gaan aan die reactie zonder te proberen een antwoord te geven op de impliciet gestelde vraag.

Hoe bewaar je je kalmte?
Dat is een kwestie van oefening. Zoals bij alle dingen die met oefenen moet proberen lukt het niet meteen. Daar moet je je niet door laten ontmoedigen. Als je het werkelijk wilt dan zal het je uiteindelijk lukken.

De eerste stap is jezelf er van doordringen dat je de innerlijke vrijheid hebt om zelf je reactie bepalen. Deze gedachte moet als het ware in je vezels gaan zitten. Het helpt wellicht als je voor je zelf een soort mantra opschrijft en die regelmatig hardop reciteert. In de trant van: Ik heb de vrijheid om zelf mijn reactie te bepalen, Ik neem me voor om nooit meteen op iets te reageren maar de tijd te nemen om over mijn reactie na te denken.

Een prachtige oefening is deze: Je gaat met iemand in gesprek en je laat de ander praten. Het is een gesprek dus jij moet natuurlijk ook iets zeggen. Maar begin met luisteren en doe dat goed. Zodra de ander iets zegt waarover je een vraag zou kunnen stellen dan stel je die vraag. Laat merken dat je het antwoord begrepen hebt door een opmerking als Wat leuk! of Wat jammer voor je! of stel nog een vraag naar aanleiding van het antwoord.
Bij deze eerste oefeningen kan je het jezelf wat gemakkelijker maken door sympathieke en positieve vragen te stellen. Ik bedoel geen vragen die kritiek of een waardeoordeel inhouden. In het algemeen is het verstandig om waardeoordelen voor je te houden.

Ook al is het een oefening probeer oprechte belangstelling voor de ander te hebben. Dat is gewoon essentieel in de omgang met anderen.

Wanneer je zelf aan het woord bent en iemand maakt een kritische opmerking, stel dan een vraag: Waarom denk je dat? Wat heeft je op die gedachte gebracht? Luister dan ook goed naar het antwoord.
Ga niet in discussie maar probeer door het stellen van vragen de positie van de ander helder te krijgen. Hou dat vol. Als de ander redelijk is dan komt er snel duidelijkheid en kan je weer verder. Als de ander onredelijk is dan dring je hem of haar met vragen in de hoek. Onredelijke mensen hebben dan geen verweer en jij blijft kalm.

Kalmte is een opwindend idee!

Hè?! Dat klopt toch niet?

Johann Wolfgang von Goethe, rustend op zijn reis naar Italie

Inderdaad, het klopt niet, kalmte is het tegenovergestelde van opwinding. Waarom zeg ik het dan zo? Natuurlijk in de eerste plaats om de aandacht te trekken maar er zit toch een bepaalde gedachte achter. Namelijk dat kalmte iets begerenswaardigs is en dat je het graag zou willen hebben. Als je iets graag zou willen hebben dan heb je het nog niet, want waarom zou je iets willen hebben wat je al hebt?

Is er iets mis met opwinding?
Er is een plezierige vorm van opwinding en dat is de seksuele opwinding. Jammer jongens, daar ga ik het nu niet overhebben. Wanneer je het woord opwinding googled dan krijg je de volgende synoniemen: opschudding, alteratie, bedoening, beroering, beweging, commotie, verwarring, chaos, consternatie. Nou ja, zo kan ik wel even doorgaan, het is nu wel duidelijk, ik bedoel de negatieve vorm van opwinding die de meeste mensen graag in kalmte zouden willen veranderen.

Ik kan het toch niet helpen dat ik gauw opgewonden raak?
Dat is een misvatting. Ik kan het weten want ik ben van nature een enorme driftkikker. Het is niet leuk om een driftkikker te zijn. Je wordt opgewonden over dingen die om je heen gebeuren en in feite wordt je stemming door de omstandigheden bepaald. Er zijn natuurlijk dingen die de meest kalme figuur uit het lood slaan. Een paar maanden geleden overleed mijn moeder en dat greep mij behoorlijk aan, er waren momenten dat ik zelf wat kalmte zou kunnen gebruiken. Maar in mijn geval is dit toch een uitzondering. Ik heb geleerd me te beheersen en dat geeft een heel prettig basaal gevoel en dat heet gemoedsrust.

Hoe kan je opwinding en onrust overwinnen?
Het begint met het besef dat je de vrijheid hebt om je eigen reactie op iets te bepalen. Jouw reactie op iets bepaalt wat er verder gebeurt. Iemand zegt iets beledigends tegen je. Je reageert met een fel antwoord. Gevolg: ruzie. Stel je nu eens voor dat er niet op ingaat. Je haalt je schouders op, draait je om en loopt weg. Resultaat: jij bent kalm en de ander staat een beetje raar te kijken, maar er gebeurt verder niets. Die kalmte kan in het begin alleen maar uiterlijk zijn, het lijkt wel of je kalm wegloopt maar inwendig kook je van woede.
De volgende stap is dat je de inwendige woede onder controle krijgt. Dat is ook niet gemakkelijk maar het is te doen en het levert zoveel op. Innerlijke vrijheid en gemoedsrust. Een constant gevoel van kalmte die ook echt is. Heerlijk is dat. Die kalmte kan door ernstige gebeurtenissen wel eens verstoord worden, maar je basale kalmte heb je snel weer terug.