Bewaar zorgen en angst

Bewaar zorgen en angst voor echte rampen.
We maken ons vaak zorgen om dingen die in de toekomst verborgen liggen. De vraag is of de dingen waar we bang voor zijn ooit zullen gebeuren. We weten het niet. Meestal niet. Dat je ooit met een vliegtuig naar beneden zal storten is zeer onwaarschijnlijk. Het heeft geen enkele zin om je druk te maken over wat ooit zou kunnen gebeuren. Ben je bang voor inbraak? Zorg dan voor veilige sloten, berg kostbaarheden goed op en vergeet het verder.

Richt je op positieve dingen.
In plaats van bevend op een inbraak te zitten wachten kan je beter iets doen aan inbraakbeveiliging en het dan uit je hoofd zetten. Richt je op dingen die je kunt beïnvloeden en zoek dan de positieve zaken uit. Je kunt iemand tegenwerken of je kunt hem helpen. Kies dan voor helpen. Je acties komen op de een of andere manier altijd bij je terug. Het kunnen dan beter positieve acties zijn.

Je kan je angst en zorgen overwinnen.
Tenzij je lijdt onder dwangmatige angsten (waarvoor je hulp kan zoeken), kun je er voor kiezen om angst en zorgen te vervangen door positieve gedachten. Je kunt beginnen er goed op te letten wat er van buiten bij je binnenkomt. Als je een beetje somber bent dan zijn de nieuwsberichten en actualiteitenprogramma's misschien niet zo geschikt om naar te kijken. Waarom zou je je geest voeden met narigheid? Van al dat gepraat over de crisis en andere ellende wordt je echt niet wijzer.
Je kunt veel beter een goed boek lezen, een cursus volgen de je kansen op  succes verhoogt of iets anders positiefs doen.

Dankbaarheid is een effectief wapen tegen angst en zorgen.
Wanneer er negatieve gedachten bij je opkomen dan kun je ze vrijwel meteen kwijtraken door alle dingen op een rijtje te zetten waarvoor je dankbaar kunt zijn. Misschien moet je hard nadenken maar als je even volhoudt dan lukt het wel. Je hoeft niet religieus te zijn om dankbare gevoelens te koesteren. Je kunt gewoon dankbaar zijn voor de goede dingen in je leven. Wanneer je dankbaar bent dan sluit je negatieve gedachten uit, dankbaarheid en negatieve gedachten gaan gewoon niet samen.

Kalmte bewaart je

Kalmte van geest is van onschatbare waarde.
Dit lijkt een behoorlijk overdreven uitspraak maar toch is het waar. Door kalm te blijven kan je jezelf uit levensgevaarlijke situaties redden. Door kalm nadenken behoedt je jezelf voor fouten. Jouw kalmte heeft een rustgevend en bemoedigend effect op je omgeving. Kalmte is goed voor je gezondheid. Kalmte betekent niet dat je met een apathische blik in je stoel zit. Welnee, je kan druk aan het werk zijn en toch kalmte uitstralen. Met kalmte van geest heb je meer grip op je leven.

Hoe bereik je die kalmte?
Het begint met een heel eenvoudige gedachte, namelijk het besef dat je de vrijheid hebt om zelf je reactie op gebeurtenissen en uitspraken van anderen te bepalen. Deze uitspraak lijkt wel op het opentrappen van een wijd openstaande deur. Het is zo duidelijk dat iedereen dit wel zal weten. Toch is dat niet zo. Mensen laten zich enorm snel op de kast jagen. Kijk maar eens in het verkeer, maak eens een fout en merk op hoeveel gevloek en getier dit oplevert. Of de sociale media. Cees van der Staaij hoeft maar een domme uitspraak te doen en hij krijgt meteen twitterend Nederland over zich heen. Een troostwoord voor Van der Staaij: een dwaas maakt zijn ergernis aanstonds bekend maar een schrandere bedekt de smaad. (Spreuken 12:16).
Het getier in het verkeer en het gescheld op het Internet zijn niet de vrucht van kalmte.

Oefening baart kalmte.
Behalve voor die geluksvogels die als kalm mens geboren werden, is het bereiken van sereniteit een kwestie van oefening. Dat kan, afhankelijk van de situatie waarin je verkeert, behoorlijk lastig zijn. Laten we eens een paar denkbeeldige situaties bekijken:

• Je bent in een echtscheiding verwikkeld. Dat kan er behoorlijk heftig aan toe gaan. Besef dat je de vrijheid hebt om zelf je reactie te bepalen. Heb je een een agressieve scheidende partner, ga die dan uit de weg en laat het contact via de advocaat/bemiddelaar verlopen. Reserveer vaste tijden waarop je met de echtscheiding bezig bent. Buiten die tijden schuif je het van je af, probeer er zelfs niet aan te denken; ga andere dingen doen. Wandelen, lezen of iets dergelijks.
• Je maakt je druk over de huidige crisis, je baan staat op de tocht enz. enz.; het maakt je allemaal zeer nerveus. Scherm je zoveel mogelijk af voor de crisis, daar kun je toch geen invloed op uitoefenen, tenzij je Merkel heet. Als je nerveus van het nieuws wordt, luister er dan niet naar en ga ook niet naar actualiteitenrubrieken kijken, je kan best zonder en mocht er werkelijk belangrijk nieuws zijn, dan bereikt het jou toch wel. Laat je ook niet opnaaien door de opiniemakers en de sociale media, het is vaak alleen maar geleuter. Richt je op zaken die je wel in de hand hebt. Kijk naar manieren om je baan te behouden of zoek nu al een nieuwe.

Uit deze voorbeelden kunnen we de volgende lessen trekken:

1. Scherm je af voor zaken waar je toch niks aan kunt doen: scheldende ex, verontrustende nieuwsberichten en commentaren. 
2. Richt je op de zaken die je wel in de hand hebt.
3. Ontspan je.
4. Wees je er altijd van bewust dat jij je eigen reactie kan bepalen en dat dit niet afhankelijk hoeft te zijn van wat anderen doen of denken.

Ik wens je veel kalmte toe.

De machteloosheid van de macht

De rustige generaal.

Prins Pjotr Ivanovitsj Bagration

In Oorlog en Vrede beschrijft Leo Tolstoj hoe in de chaos van een veldslag Generaal Bagration de rapporten van nerveuze officieren rustig aanhoort en ze beantwoordt met commentaren als Uitstekend---, Dat is goed... Juist, u ziet het goed, ga in de aanval. Hoewel hij eigenlijk geen enkel concreet bevel geeft, keren de commandanten kalm en vastberaden naar hun post terug en voeren ze uit wat ze als bevel dachten te hebben ontvangen.

De illusie van de macht.
Bagration, aldus Tolstoj, leidde zijn mannen niet actief maar bemoedigde ze en kalmeerde ze door zijn eigen rustige houding. Dat is zo ongeveer de enige invloed die een leider op zijn mannen heeft. Een veldslag heeft zijn eigen dynamiek en het doet er niet zoveel toe welke bevelen een generaal geeft. Dit is een bekend thema van Tolstoj die aan maatschappelijke woelingen een autonome dynamiek toekent. In zijn visie is uiteindelijk een man als Napoleon irrelevant omdat niet Napoleon de volkeren van West-Europa naar Rusland meevoert, maar werd Napoleon zelf door de onbestuurbare woelingen van de volkeren voortgestuwd. Ik geloof niet dat deze theorie als geheel houdbaar is maar er zit toch een interessant element in, namelijk de illusie van de macht.

In deze crisis is de illusie van macht gevaarlijk.
Deze tijden van crisis hebben iets in zich van de chaos van een veldslag. Nauwelijks ben je van de ene schok bekomen of de andere haalt je weer onderuit. Onze leiders, Rutte, De Jager, Merkel, Van Rompuy c.s. proberen zich te gedragen als de rustige generaal Bagration, maar het lukt ze niet echt de gemoederen te kalmeren. Waarom lukt ze dat niet?

Oostenrijkse cavalerie slag bij Hollabrunn 1805
(reenactment 2007) 

In het heetst van de strijd hadden de commandanten die onder Bagration dienden geen tijd en gelegenheid om zich een totaal overzicht te verschaffen, zij kenden alleen datgene wat zich voor hun gedeelte van het front afspeelde. Ze gingen er vanuit dat Bagration wel alles wist en zijn kalmte stelde hen gerust.

Hoe staat dit in verhouding tot onze crisis?
Dat is nu helemaal anders. Elke kiezer heeft in principe de mogelijkheid om zich een gefundeerd oordeel te vormen over de huidige crisis. Dat oordeel kan verkeerd zijn maar dat doet er niet toe, de kiezer heeft er allerlei bronnen op nagezocht en wat hem of haar aangaat is het oordeel gefundeerd. Wanneer een groot deel van de bevolking zeer kritisch staat tegenover de continuatie van het euro debacle, hebben de leiders gefaald. Zij hebben een belangrijk deel van het electoraat niet kunnen overtuigen van de juistheid van hun beleid.

Bagration leek te beseffen dat hij het ook niet wist en onthield zich dus van wilde ideeën en liet iedere commandant naar eigen inzicht handelen, waarbij voorop stond dat de Fransen zolang mogelijk moesten worden tegengehouden om de rest van het Russische leger de gelegenheid te geven om aan de omsingeling van de Fransen te ontsnappen. Dat lukte uiteindelijk.

Onze leiders lijken het ook niet te weten. Bagration stond in vergelijking met de huidige crisis in 1805 voor een relatief eenvoudige opgave: de Fransen ophouden zo lang als mogelijk was. Nu is het probleem oneindig veel complexer en onze leiders denken het te kunnen vangen in de slogan: de euro redden, koste wat kost. Dat is een gevaarlijke illusie.