Echte democratie

Een merkwaardig democratisch resultaat.
PvdA kiezers hoopten dat ze met hun keuze de VVD buiten de deur konden houden en VVD kiezers hadden deze hoop ten aanzien van de PvdA. Nu zitten we met een kabinet dat aanvankelijk met aarzelende steun begroet werd maar nu door velen verfoeid wordt. Met name het blinde vasthouden aan de 3% norm, ingezet met het eerder kortzichtig gedram van het duo Rutte & De Jager, draait ons steeds verder de puree in. De afbraak van het sociale stelsel is niet iets wat de PvdA stemmers gewild hebben. De MKB-ers die op de VVD gestemd hebben trekken zich nu de haren uit het hoofd.
Wat er nu gebeurt is iets waar niemand voor gekozen heeft. Electoraal bedrog, tegen wil en dank misschien, maar toch!

Is er een manier om dit soort electoraal bedrog in de toekomst te voorkomen?
De verkiezingsprogramma's van politieke partijen zouden een handvol concrete hoofdpunten moeten bevatten waaraan de partijen zich na de verkiezingen aan moeten houden. Er mag over zo'n punt niet gemarchandeerd worden. Dat kan bij de formatie voor problemen zorgen wanneer partijen met conflicterende hoofdpunten willen gaan samenwerken.

Men kan dan besluiten om de verkiezingsprogramma's aan te passen en nieuwe verkiezingen te houden. Een andere mogelijkheid is dat de betrokken partijen samen een regeringsprogramma opstellen en dat via een eenduidig referendum aan de bevolking voorleggen. Wordt het referendum verworpen dan volgen er nieuwe verkiezingen.

Wanneer er zich in de loop van de kabinetsperiode onverwachte en grote problemen voordoen waar het regeringsprogramma geen oplossing voor biedt (exclusief nationale rampen zoals overstromingen e.d. waarbij snel handelen geboden is) dan moet de regering hun gewijzigde aanpak met een referendum aan de bevolking voorleggen. Wordt het plan verworpen dan volgen nieuwe verkiezingen.

Financiële democratische controle.
De partijprogramma's moeten worden doorgerekend op de effecten voor de belastingen. Bijvoorbeeld: het programma van de VVD leidt tot 1% verlaging van de inkomstenbelasting, het programma van de PvdA leidt tot 4% verhoging van de inkomstenbelasting. Wanneer de beide partijprogramma's een samenwerking niet in de weg staan (zie boven) dan is het dan gevormde kabinet gehouden aan een maximale belastingverhoging van 1,5% zijnde het gemiddelde van beide programma's. Wordt het toch hoger dan volgen nieuwe verkiezingen of een referendum.

Ben je het hier mee eens?
Zo nee, jammer. Zo ja, help dit idee te verspreiden door retweets of door deze link http://denkik.blogspot.nl/2013/06/echte-democratie.html aan anderen te sturen.

Rutte en Colijn (2)

Als je kritiek hebt moet je ook een alternatief kunnen bieden.
Op mijn stuk van gisteren kreeg ik het commentaar dat het aanzetten van de geldpersen op een ramp uitloopt. Ik had dat helemaal niet voorgesteld maar doordat ik alleen maar kritiek uitte lokte ik een dergelijke reactie natuurlijk uit. Ik had op zijn minst in grote lijnen moeten aangeven hoe het dan anders zou kunnen. Dat doe ik nu als vervolg op het stuk van gisteren.
Rutte en zijn collega's fixeren zich op de 3% norm en weten niets beters te bedenken dan bezuinigingen en belastingverhogingen. De bezuinigingen worden gepresenteerd als "hervormingen". Het zijn gewoon harde bezuinigingen die zo diep in bepaalde sectoren snijden dat er elementen wegvallen, dat noemt men nu hervormingen.

Mogelijke echte hervormingen in de zorg.
In de zorg is er sprake van een vreemde paradox. De sterke focus op kostenbeheersing leidt juist tot kostenverhoging. De denkfout is dat als men de kosten zichtbaar maakt door te declareren, men ze dan onder controle kan krijgen. De praktijk laat zien dat dit een foutieve gedachte is. De oplossing is dat men de focus richt op de capaciteit die nodig is om patienten te behandelen. Dit betekent een drastische verandering in het systeem van de zorgfinanciering. Verwijder verzekerings maatschappijen uit de zorgketen en de premie betalen we aan de overheid. Die distribueert de middelen naar behoefte over de zorginstellingen. Zie ook mijn artikelen Marktwerking in de zorg is waanzin en Zijn zorgverzekeraars onmisbaar? De besparingen die men dan realiseert lopen in de miljarden. Vergeet niet dat we met onze premies de kosten, de winsten en de bonussen van de zorgverzekeraars betalen. Robin van Linschoten beweert zelfs dat er 25% op de zorgkosten bespaard kan worden door de zaak efficiënter te organiseren. Daarmee zouden we tientallen miljarden besparen. Daarmee zouden we de hele 3% discussie al kwijtraken.

Mogelijke hervormingen in het onderwijs.
Geef het onderwijs terug aan de onderwijsgevenden. Schrap betaalde bestuursfuncties. Lid zijn van een schoolbestuur moet een onbetaalde erebaan zijn. Managers die zelf geen onderwijs geven hebben niets in het onderwijs te zoeken. Draai die malle schaalvergroting terug. Door deze maatregelen is men binnen de kortste keren van alle dor hout in het onderwijs af. Zie ook mijn artikel Cold Turkey therapie voor het onderwijs.

Het openbaar vervoer.
Voordat de NS onderworpen werd aan de marktwerking was het één bedrijf. Om de concurrentie te bevorderen werd dit redelijk efficient draaiende overheidsbedrijf opgesplitst in NS reizigersvervoer en ProRail. Laten we deze idioterie eens bekijken van de invalshoek van de reiziger. Wanneer u een treinkaartje koopt van Leiden naar Utrecht, kunt u dan kiezen uit meerdere aanbieders? Natuurlijk niet. De concurrentie is vrijwel theoretisch en speelt zich af op het verlenen van vervoersconcessies. De reizende burger heeft daar niets aan. Een voorbeeld is nu het hogesnelheidstraject van Amsterdam naar Brussel dat nu na het Fyra debacle mogelijk door een andere maatschappij dan de NS geëxploiteerd zou kunnen worden. U en ik hebben daar niets aan. Al dit geklungel, voortspruitend uit de privatiseringsideologie en het in handen geven van een goed draaiend overheidsbedrijf aan pseudo-ondernemers, heeft geleid tot de verspilling van honderden miljoenen euro's als het geen miljarden euro's zijn. Remedie: samenvoegen van NS en ProRail geef de organisatie weer in handen van de vaklui.

Rutte en Colijn

Het Historisch Nieuwsblad in een flits.
Ik zag in het voorbijgaan in een flits een exemplaar van het Historisch Nieuwsblad liggen. Op de voorpagina prijkte het portret van Hendrikus Colijn. Of Rutte op diezelfde pagina werd vermeld weet ik niet meer, maar de combinatie van deze twee namen bleef in mijn gedachten hangen.

Wat is het verband tussen Colijn en Rutte?
In de crisisjaren voor de Tweede Wereldoorlog was Colijn premier van Nederland. Hij was bezeten van het idee-fixe de Gouden Standaard van de gulden vast te houden. Net zo als Rutte bezeten is van het denkbeeld om binnen de 3% norm voor de begroting te blijven.
Colijn probeerde de Gouden Standaard te handhaven door bezuinigingen op het onderwijs, ambtenarensalarissen en werklozensteun. Dat laatste kwam hem op het Jordaan-oproer in 1934 te staan. Er waren toen 5 doden te betreuren. Overigens was het hele streven naar de handhaving van de Gouden Standaard tevergeefs want in 1936 moest hij die toch laten varen (In hetzelfde jaar dat John Maynard Keynes zijn beroemde boek "The general Theory of Employment, Interest and Money" publiceerde, daarmee wil ik zeggen dat er ook toen alternatieven voor de rigide bezuinigingspolitiek waren).
Dat krampachtige vasthouden aan een bepaalde politiek zie je ook bij Rutte. Eerst heeft hij de zuidelijke EU landen de les gelezen over hun slappe begrotingspolitiek en daarmee verfde hij zichzelf in een hoek. Nu we zelf met een begrotingsprobleem te maken hebben kan hij niets anders doen dan zich krampachtig vasthouden aan de onhoudbare 3% norm en domme bezuinigingsmaatregelen nemen net als Colijn. Ook nu zijn er genoeg economen die Rutte precies de andere kant op wijzen maar net als Colijn houdt Rutte zijn oren doof en zijn ogen blind.
Wanneer gaat Rutte ons verzekeren dat we rustig kunnen gaan slapen zoals Colijn dat deed?

Rutte leer iets van de geschiedenis van Colijn en gooi het roer om of liever nog treedt af.

De bezieling van Rutte & Samsom

Het goede nieuws.
Dat is dat ons land weer een regering heeft bestaande uit twee partijen die ondanks hun verschillende politieke opvattingen, de handen ineen willen slaan om het land weer op de rails te krijgen. Het positieve er aan is de geven-en-nemen mentaliteit waarmee men onderhandeld heeft. Wanneer men die mentaliteit weet vast te houden dan is er goede hoop voor de stabiliteit van het komende kabinet. Een beetje stabiliteit in de regering kan Nederland best gebruiken.

Is alles goed nieuws?
Op het eerste gezicht ziet het er goed uit. De presentatie van het regeringsakkoord hebben Rutte en Samsom uitstekend gedaan. Ook hun gezamenlijke interview bij Pauw en Witteman deden ze geweldig. Een menselijk stel. Maar ondanks die vlekkeloze presentatie zijn er toch wel bedenkingen aan te voeren op hun voorgestelde beleid. Neem de voorgenomen schaalvergroting op provinciaal en gemeentelijk niveau. Men wil dat gemeenten voortaan uit minimaal 100.000 inwoners bestaan en provincies samenvoegen. Is men nog steeds niet verlost van de mythe van de schaalvergroting? Kijk naar wat er in de zorg en het onderwijs gebeurt. Schaalvergroting van ambtelijke en bestuurlijke organisaties leidt alleen maar tot extra bestuurslagen en lucratieve topbaantjes, maar dat is wellicht de bedoeling. De voorgestelde bezuinigingen zullen financieel gezien wel in orde zijn maar dat is dan ook meteen het bezwaar dat men er tegenin kan brengen, het is allemaal puur financieel. Er spreek weinig visie uit. Ja, men wil Nederland weer op orde krijgen, wie wil dat niet? Het blijft beperkt tot de financiële status van Nederland. Goede boekhouders zonder bezieling.
Ondanks de opgewekte gezichten waarmee ons verteld wordt dat de bezuinigingen iedereen raken, leiden die bezuinigen tot een depressieve sfeer in de media en ook in het land. Er ontbreekt een bezielend thema waaronder we ons allen kunnen scharen, een nationaal doel dat ons boven de depressie uittilt.

Waar blijkt dat gebrek aan bezieling uit?
Rutte & Samson laten een geweldige kans op een bezielend project lopen: ze willen geen moeite doen om de Olympisch Spelen van 2028 binnen te halen. Prins Willem-Alexander begreep wel het bezielende karakter van de Spelen, het duo Jansen & Janssens niet.
Er zijn ook andere bezielende projecten te bedenken die onze collectieve blik op een positief doel richten. Bijvoorbeeld een kustverdediging-systeem dat bestaat uit een aantal kunstmatige eilanden op zo'n 20 of 30 kilometer uit de kust. Een geweldige boost voor ons nationale imago en de werkgelegenheid. Of een werkelijke innovatie van het onderwijs, dat het tot de top van de wereld zou moeten brengen. Zoiets doe je niet met een haast gedachteloze injectie van 700 miljoen die men nu voor ogen heeft, het gaat niet in de eerste plaats om geld maar om de visie op het onderwijs en die ontbreekt en ontbreekt dus ook de bezieling.

Rutte & Samsom, gooi jullie stropdassen weg en laat je bezielen! 

Verandering vraagt offers

Verandering vraagt offers.
Als je verandering nastreeft dan moet je bereid zijn om iets op te geven. Neem de rups als voorbeeld, die verandert in een vlinder en geeft daarmee het rupsenbestaan op. Je wilt een andere baan, daarmee geeft je je huidige baan op. Je gaat verhuizen, je geeft de vertrouwde omgeving op. Als je wilt kan je het lijstje zelf wel verder aanvullen. Het gaat erom dat je iets zal moeten opgeven wanneer je verandering nastreeft.

Dit geldt ook voor Rutte en Samsom.
Beide willen verandering. Het probleem is dat ze elk een andere kant op willen. Op grond van hun verkiezingsretoriek zou je kunnen denken dat het nooit wat wordt tussen die twee. Toch ligt er een unieke kans voor hen beiden. Het zijn intelligente mannen die zonder twijfel in staat zijn om hun verkiezingsprogramma's naast elkaar te leggen en ze te combineren tot een regeringsprogramma. Ze  zouden dat ook heel snel kunnen. Het Kunduz akkoord laat zien dat dit kan. Om de zaken niet te compliceren zouden ze de samenwerking moeten beperken tot de VVD en de PvdA. Komen er meer partijen bij dan wordt het alleen maar ingewikkeld.

Rutte en Samsom willen verandering.
Rutte wil de financiële positie van de staat op orde krijgen en Samsom wil de lasten eerlijk verdelen. Natuurlijk willen ze beiden nog meer en nog tegenstrijdige dingen ook, maar als ze bereid zijn om de de meest in het oog springende tegenstellingen op te geven dan moet het lukken om tot een goed regeringsprogramma te komen en een stabiele regering te vormen.
Als ze beiden bereid zijn om de offers te brengen die een verandering vergt dan moet het lukken. Wat zou het een verademing zijn als ze binnen een paar weken een nieuw kabinet zouden vormen. Het is mogelijk als ze het beiden echt willen.

De machteloosheid van de macht

De rustige generaal.

Prins Pjotr Ivanovitsj Bagration

In Oorlog en Vrede beschrijft Leo Tolstoj hoe in de chaos van een veldslag Generaal Bagration de rapporten van nerveuze officieren rustig aanhoort en ze beantwoordt met commentaren als Uitstekend---, Dat is goed... Juist, u ziet het goed, ga in de aanval. Hoewel hij eigenlijk geen enkel concreet bevel geeft, keren de commandanten kalm en vastberaden naar hun post terug en voeren ze uit wat ze als bevel dachten te hebben ontvangen.

De illusie van de macht.
Bagration, aldus Tolstoj, leidde zijn mannen niet actief maar bemoedigde ze en kalmeerde ze door zijn eigen rustige houding. Dat is zo ongeveer de enige invloed die een leider op zijn mannen heeft. Een veldslag heeft zijn eigen dynamiek en het doet er niet zoveel toe welke bevelen een generaal geeft. Dit is een bekend thema van Tolstoj die aan maatschappelijke woelingen een autonome dynamiek toekent. In zijn visie is uiteindelijk een man als Napoleon irrelevant omdat niet Napoleon de volkeren van West-Europa naar Rusland meevoert, maar werd Napoleon zelf door de onbestuurbare woelingen van de volkeren voortgestuwd. Ik geloof niet dat deze theorie als geheel houdbaar is maar er zit toch een interessant element in, namelijk de illusie van de macht.

In deze crisis is de illusie van macht gevaarlijk.
Deze tijden van crisis hebben iets in zich van de chaos van een veldslag. Nauwelijks ben je van de ene schok bekomen of de andere haalt je weer onderuit. Onze leiders, Rutte, De Jager, Merkel, Van Rompuy c.s. proberen zich te gedragen als de rustige generaal Bagration, maar het lukt ze niet echt de gemoederen te kalmeren. Waarom lukt ze dat niet?

Oostenrijkse cavalerie slag bij Hollabrunn 1805
(reenactment 2007) 

In het heetst van de strijd hadden de commandanten die onder Bagration dienden geen tijd en gelegenheid om zich een totaal overzicht te verschaffen, zij kenden alleen datgene wat zich voor hun gedeelte van het front afspeelde. Ze gingen er vanuit dat Bagration wel alles wist en zijn kalmte stelde hen gerust.

Hoe staat dit in verhouding tot onze crisis?
Dat is nu helemaal anders. Elke kiezer heeft in principe de mogelijkheid om zich een gefundeerd oordeel te vormen over de huidige crisis. Dat oordeel kan verkeerd zijn maar dat doet er niet toe, de kiezer heeft er allerlei bronnen op nagezocht en wat hem of haar aangaat is het oordeel gefundeerd. Wanneer een groot deel van de bevolking zeer kritisch staat tegenover de continuatie van het euro debacle, hebben de leiders gefaald. Zij hebben een belangrijk deel van het electoraat niet kunnen overtuigen van de juistheid van hun beleid.

Bagration leek te beseffen dat hij het ook niet wist en onthield zich dus van wilde ideeën en liet iedere commandant naar eigen inzicht handelen, waarbij voorop stond dat de Fransen zolang mogelijk moesten worden tegengehouden om de rest van het Russische leger de gelegenheid te geven om aan de omsingeling van de Fransen te ontsnappen. Dat lukte uiteindelijk.

Onze leiders lijken het ook niet te weten. Bagration stond in vergelijking met de huidige crisis in 1805 voor een relatief eenvoudige opgave: de Fransen ophouden zo lang als mogelijk was. Nu is het probleem oneindig veel complexer en onze leiders denken het te kunnen vangen in de slogan: de euro redden, koste wat kost. Dat is een gevaarlijke illusie.