Hoe zie je het?

Wat zie je en wat is de werkelijkheid?

Wat je ziet hangt af van hoe je het bekijkt

Iemand hield me een zwart schoolbord voor en zei dat het bord wit was. Ik lachte hem uit en zei dat hij vast kleurenblind was. Hij draaide het bord om en zie daar, de achterkant was wit. Het is een klassiek voorbeeld en de algemene mening is dat we allebei gelijk hadden. Toch is dat niet waar: het bord was niet geheel zwart en ook niet geheel wit. De ene kant is wit en de andere zwart. Dat is de feitelijke toestand van het bord. We hadden dus beiden ongelijk.

Bedenk goed wat je ziet.
Als je iets ziet gebeuren dan is het belangrijk het volgende te beseffen:

• jouw versie kan overeenkomen met het gebeurde
• jouw versie kan verschillen van het gebeurde
• dat geldt ook voor de versies van anderen
• de gebeurtenis heeft maar op één manier plaatsgevonden, namelijk op de manier waarop het werkelijk gebeurde. Er bestaat dus een absolute versie, die wellicht niemand kent.

Ja okay, maar wat betekent dit filosofische gezeur nu eigenlijk voor mij?

Stel je zit een beetje in de puree. Je ziet er geen gat meer in. Je ziet het niet meer zitten. Je praat erover met een goede vriend. Die ziet het heel anders, er zijn wel problemen maar hij ziet een duidelijke uitweg. Hij legt het je uit en laat je zien wat de oplossing is. Nu zie jij het ook en je slaakt een zucht van opluchting. Had ik dat nu maar eerder gezien!

Veel dingen (niet alles) zijn een zaak van perceptie, hoe zie je het? Hoe ziet een ander het? Als je dus in de problemen zit dan moet je proberen het ook eens van een andere kant te bekijken. Hoe meer gezichtspunten je kiest, hoe groter de kans dat je een oplossing ziet.

Perceptie speelt een rol bij bijna alle menselijke relaties. Het is goed dit bij meningsverschillen te beseffen.

Moraal van dit verhaal.

Geef bij problemen niet te snel op. Niet eerder voordat je alle denkbare gezichtspunten goed bekeken hebt. Dan is er een goede kans dat je niet hoeft op te geven omdat zich een oplossing heeft aangediend.

Probeer bij meningsverschillen ook het standpunt van de ander te zien en te begrijpen.

Wanneer ben je verslagen?

Je bent pas verslagen wanneer je toegeeft dat je verslagen bent.

De Pruisische strateeg Carl Phillip Gottlieb von Clausewitz

De 19de eeuwse strateeg Von Clausewitz stelde dat de vijand pas verslagen is als hij zelf denkt dat hij verslagen is. Zolang de vijand daar niet van overtuigd is blijft hij vechten. Wanneer ben je zelf verslagen? Je onderneemt iets en het lukt niet meteen. Als je het bij de eerste pogingen opgeeft dan ben je verslagen. Ga je door totdat je de problemen overwonnen hebt dan heb je gewonnen.

Wat valt hieruit te leren?
Bij voetbalwedstrijden en andere sporten is het volkomen duidelijk wie er gewonnen heeft en wie verloren. Het scorebord laat daar geen enkele twijfel over bestaan. In het werkelijke leven is dat iets anders. Dan is winnen of verliezen vaak een kwestie van perceptie. Twee mensen kunnen onafhankelijk van elkaar iets ondernemen. Wat ze doen is ongeveer gelijk en ze ondervinden dezelfde problemen. De ene persoon ziet enorm tegen de problemen op en gaat bij de pakken neerzitten, maar de ander ziet de problemen als oplosbaar en zet door en brengt de onderneming tot een goed einde. Wat we hieruit kunnen leren is dat problemen niet altijd een absolute zwaarte hebben. Het hangt vaak af van degene die ze bekijkt of ze zwaar zijn of niet.

Je loopt tegen grote problemen aan, wat dan?
Het is belangrijk om te beseffen dat de problemen zo groot zijn als jij denkt dat ze zijn. Dat jij ze als onoplosbaar ziet wil nog niet zeggen dat ze onoplosbaar zijn. Geef het dan ook niet meteen op. Praat eens met iemand anders, die kan je helpen om het in een ander licht te zien.
Kan je dan nooit iets opgeven? Jawel, het zal heus wel eens voorkomen dat er werkelijk niets anders op zit dan te erkennen dat het niet lukt. Maar doe dat nooit voordat je de zaak aan alle kanten bekeken hebt en raad en hulp van anderen gevraagd hebt. In de meeste gevallen loont het om door te zetten.
Geef nooit iets op in een bui van moedeloosheid, je ziet het dan niet meer helder.
Ga door totdat je wint!

Omgaan met problemen en pijn

Wat heb je toch met pijn en problemen?

Onweer nadert, koeien blijven rustig

Op dit moment helemaal niets. Maar wel gehad en daaruit heb ik veel geleerd dat ik met anderen wil delen. Wat pijn betreft ben ik een echte ervaringsdeskundige. Het voordeel van pijn geleden te hebben is dat je weet waarover je het hebt en je hebt recht van spreken. Als aartsoptimist ben ik geneigd om de vrolijke kant ervan te bekijken, ook van pijn.

Het plaatje vond ik toepasselijk, ik heb het gevonden bij Roos Schuring, een schilderes die mij wel aanspreekt. (Link bijgevoegd)


Een heel belangrijk uitgangspunt.
Doordring jezelf van het feit dat je de vrijheid hebt om zelf je reactie op gebeurtenissen en omstandigheden te bepalen. Die gedachte moet als het ware in je DNA gaan zitten. Voorbeeld: iemand zegt iets naars en negatiefs tegen je. De natuurlijke reactie van de meeste mensen is iets bits terugzeggen of gekwetst in hun schulp kruipen. Dan wordt men meegetrokken in het negativisme van de ander. Op dat moment geeft men een stukje van de persoonlijke vrijheid uit handen, voordat men het weet kan de situatie in een vreselijke ruzie ontaarden. Je kan er ook voor kiezen om je schouders op te halen en niet te reageren of met een vriendelijke en bedachtzame opmerking de ander aan het denken zetten. Je zet dus de situatie naar je eigen hand.

Het probleem is niet het probleem.
Stel, je wordt ontslagen. Dat ervaart iedereen als een probleem. Toch is dat ontslag niet het eigenlijke probleem. De wijze waarop je er mee omgaat is het probleem. Ga je in de put zitten en pieker je jezelf gek dan heb je een probleem. Dat probleem is niet het ontslag maar juist het gepieker er over. Het piekeren over ontslag gaat twee kanten uit: de gedachte aan een mooie baan die je had en de vervelende manier waarop je die bent kwijtgeraakt. Laat het los, het verleden bestaat nu niet meer. Gisteren nog wel maar vandaag is het verleden niet-bestaand. Het bestaat alleen maar in jouw gedachten. En je gedachten kun je sturen. Denk er niet meer aan, het heeft geen enkele zin, het houdt jouw vooruitgang tegen.

Het andere aspekt is het gepieker over de toekomst. Je bent ontslagen en je tobt je gek over de toekomst. Wat moet ervan terechtkomen? Hoe krijg ik weer werkt? Hoe moet het met de hypotheek?
Hier geldt iets soortgelijks als met het verleden. De toekomst bestaat eigenlijk ook niet. Wat er morgen gebeurt is er nu niet. Op dit moment kan je jezelf niet naar morgen verplaatsen om op maandag om 10.00 uur iets te doen terwijl het nu zondagmiddag is. Je kunt op dit moment natuurlijk wel iets doen wat voor morgen nuttig is. Je leeft op dit moment en kijk wat je nu kunt doen en laat het piekeren achterwege. Piekeren verandert aan de situatie niets, het houdt je dus gevangen in de positie waarin je nu zit. Concentreer je zonder angst en met een helder hoofd op de dingen die je nu kunt doen.

Het omgaan met pijn.
Er is pijn zo erg dat je niet meer kunt denken, je bent wel bij bewustzijn maar je bent machteloos. Als je er zo aan toe bent dan lig je meestal in een ziekenhuis of ernstig ziek thuis. Ik ken die situatie uit eigen ervaring. Je kan niets doen, je moet het dus laten gebeuren. Ik heb het over zo'n pijn dat zelfs morfine niet meer helpt op den duur. Ik heb er me toen bij neergelegd en me er niet tegen verzet en gewacht tot het weer over was. Meer valt er niet aan te doen.

Er zijn andere vormen van pijn die in hevigheid kunnen variëren. Als je die pijn met pijnstillers kan verdoven, prachtig, doe dat! Soms lukt dat niet en blijf je met een behoorlijke pijn zitten, wel erg maar niet zo erg dat je niet meer kunt denken.
Hoewel het reageren op pijn heel persoonlijk is en ook moeilijk om mee om te gaan, blijft het uitgangspunt van de vrijheid om je eigen reactie te bepalen hier ook gelden. Je kunt de zelfbeheersing hebben om niet te gaan wentelen in je ellende en je gedachten op iets anders te richten. Heus, die zelfbeheersing heb je, anders was je niet tot hier gekomen met lezen!

Een tijd geleden heb ik maandenlang onder ernstige pijn geleden, van het type waar pijnstillers niet meer bij helpen. Mijn lijf dwong me om af en toe van pijn te kreunen, ik kon dat niet tegenhouden. Om mijn vrouw een beetje te ontzien zei ik met een glimlach: Kom ik ga boven lekker zitten jammeren.
Ik ging naar boven achter mijn computer zitten en bij Youtube naar droevige Russische muziek zitten luisteren. Het was soms wel erg droevig en dan zei ik tegen mijzelf: Kijk het kan nog erger!
Het troostte me en leidde me af, bovendien heb ik uitgebreid kennisgemaakt met de uitgebreide Russische liedcultuur die ik nog helemaal niet kende. Wat een uren van genot waren dat!

Dus: de pijn is niet altijd het probleem, maar juist de manier waarop we er mee omgaan.

Heb je een probleem? Wat doe je er aan?

Iedereen heeft wel (eens) een probleem.
Je denkt misschien dat jij de enige bent die een probleem heeft of een probleem heeft gehad. En als je nog geen probleem in je leven hebt gehad dan kan ik je bijna garanderen dat je er wel een zult krijgen. Er zijn zoveel soorten problemen, gezondheidsproblemen, relatieproblemen, opvoedingsproblemen en zo kan ik nog wel een tijdje doorgaan. In de ruimte van deze column kan al die soorten natuurlijk niet behandelen, daar zou ik een hele serie boeken voor nodig hebben.
Er is ook een andere indeling te maken: problemen die je zelf veroorzaakt en problemen die je buiten je schuld overkomen. Hier valt in het kort wel iets over te zeggen.

Problemen die je zelf veroorzaakt.
Je hebt wat last van je lever en als je opstaat heb je trillende handen. Je bent een zware drinker. Je veroorzaakt deze problemen dus zelf. Ik zeg niet dat het gemakkelijk is om van de alcohol af te komen maar het probleem en de oplossing zijn duidelijk, je drinkt te veel en je moet stoppen. Jij moet dat doen.
Je hoest ontzettend en je rookt veel. Jij rookt en jij moet stoppen, als je van het hoesten af wil komen.
Je komt geld tekort en je blijft je geld maar uitgeven aan onnodige zaken. Oplossing ligt voor de hand.
Dit zijn gemakkelijke voorbeelden. Er zijn problemen die ingewikkelder zijn, relatieproblemen zijn daar een voorbeeld van. Wie veroorzaakt het probleem? Probeer eerlijk te onderzoeken wat jouw aandeel daar in is. Raadpleeg een relatietherapeut. Zie er achter te komen of en hoe jij het probleem veroorzaakt, richt je blik op jezelf en kijk niet eerst naar de ander. Eerlijkheid ten opzichte van jezelf is noodzakelijk voor de oplossing van een relatieprobleem.
Heb je vaak ruzie met steeds verschillende mensen? Dan zou het probleem wel eens bij jezelf kunnen liggen.
Ik kan nu wel een tijdje doorgaan met het geven van allerlei voorbeelden maar je snapt wel wat ik bedoel. De boodschap is: kijk of en hoe jij het probleem veroorzaakt en dan wordt het meestal heel snel duidelijk wat de oplossing is, wat jij kunt doen om het probleem op te lossen.

Problemen die je overkomen.
Je woont in een laaggelegen gebied waar jouw huis om de paar jaar gedeeltelijk onder water komt te staan. Als je daar niet mee leven kunt dan zit er niets anders op dan naar een hoger gelegen gebied te verhuizen. Jouw partner ontpopt zicht tot een onverbeterlijke alcoholist, het is ondraaglijk voor je geworden, je moet die partner verlaten. Je partner bedriegt je om de haverklap met een ander, als je dat teveel wordt dan moet je die relatie verbreken. Het patroon in deze voorbeelden is: je kunt je aan de invloed van het probleem onttrekken.

Er zijn problemen die je overkomen en waaraan je je niet kunt onttrekken. Dan moet je er mee leren leven. Ik spreek uit eigen ervaring, ik heb een zware hartaanval gehad en daarvoor een herseninfarct. Met de gevolgen heb ik met Gods hulp leren leren leven. De lichamelijke beperkingen hinderen mij niet, althans ik denk er gewoon niet aan.

De problemen die jouw overkomen maar die je kunt oplossen laat ik hier buiten beschouwing.

Hoop, een lichtstraal in duistere tijden

Wat is hoop?
Mijn idee van hoop is dat je in een moeilijke situatie het vertrouwen hebt dat er een oplossing mogelijk is. Heb je dat vertrouwen niet dan is je situatie letterlijk uitzichtloos. Je ziet geen uitweg. En als je geen uitweg ziet dan is alle hoop de bodem ingeslagen. Er is dus geen hoop meer en geen uitweg. Dat is een situatie die je niet moet accepteren, je moet proberen weer hoop en uitzicht te krijgen.

Ja mooi gezegd, maar wat heb ik daar aan?
Wanneer je in een situatie zit die je als uitzichtloos ervaart en je hebt het gevoel dat je er niet meer uitkomt, ga dan met iemand praten. Het gaat er dan niet om dat die persoon jouw problemen voor je oplost (het zou mooi zijn wanneer dat kon, maar reken er niet op), maar dat je samen met die persoon naar lichtpuntjes zoekt. Lichtpuntjes zijn geen kant-en-klare oplossingen maar mogelijkheden.
Onderzoek die mogelijkheden en kijk of je ze concreet kan maken en tot een oplossing van je probleem kan komen. Soms ligt een oplossing voor de hand en heb je die steeds over het hoofd gezien, jouw gesprekspartner zag het al heel gauw en dan kun je snel aan een oplossing gaan werken.
Vaak is zo'n oplossing moeilijk. Bijvoorbeeld je moet door een schuldsanering-traject van enkele jaren heen. Er is dan geen onmiddellijke oplossing maar wel een heel concrete hoop dat het probleem over een paar achter de rug is. Je hebt dus uitzicht, hoop.

Hoop is eigenlijk het begin van de oplossing.
Dit is een krasse uitspraak maar er zit toch een kern van waarheid in. Als je hoopt hebt dan zijn er lichtpuntjes. Daar kan de oplossing bij zitten. Soms niet onmiddellijk en dan moet je nog verder zoeken en met anderen praten. Geef in ieder geval de moed niet op. Ik spreek uit ervaring.

De geschiedenis is vol van mensen die in een uitzichtloze situatie de hoop niet verloren en er uiteindelijk weer bovenop kwamen.