Nooit opgeven?

Te vroeg opgeven.
Tijdens de basisopleiding in mijn militaire diensttijd nam de luitenant van onze compagnie ons mee op een speedmars. Die bestond uit een een paar honderd meter stevig marcheren afgewisseld door een paar honderd meter hardlopen. Dat ging kilometers achter elkaar door. Na een tijd was er nog maar een klein groepje over, daar hoorde ik ook bij. Maar ik kon het niet meer volhouden en ik stopte er mee. Honderd meter verderop stopte de luitenant en schreef de namen van de enkelen die het tot het eind hadden volgehouden in zijn notitieboekje. Ik had er flink de smoor in want die laatst 100 meter hadden er ook nog wel bij gekund.
Dit is een voorbeeld van te vroeg opgeven. Opgeven omdat je denkt dat je niet meer verder kunt. Op het moment dat ik het opgaf had ik kunnen weten dat het te vroeg was. Er werd geen bovenmenselijke krachtsinspanning van me gevraagd, ik was niet duizelig en ik had geen hartritme-storingen of iets dergelijks, het was alleen een kwestie van perceptie: ik dacht alleen maar dat ik niet meer verder kon.

Te laat opgeven.
Dat bestaat ook. Ik kreeg eens een project overgedragen dat al in gang was gezet en ik hoefde het alleen maar af te maken. Ik ging opgewekt aan de slag. Na een tijdje kwamen de tegenvallers, de een na de ander. Er was niet doorheen te komen. Hoe moeilijker het werd, des te harder ging ik werken. Lang nadat de overeengekomen opleveringsdatum was verstreken, werd de klant het zat en werd het project stopgezet. Bij de slotevaluatie bleek dat er in het ontwerp een systeemfout zat die iedereen over het hoofd had gezien en waardoor het systeem nooit had kunnen werken. Daar kon ik niets aan doen maar mijn fout was dat ik er steeds harder tegenaan ging. Ik had moeten beseffen dat het een onbegonnen taak was en daar naar had ik moeten handelen.

Wanneer moet je dan stoppen of opgeven?
Nooit, tenzij.

Wat is dan het tenzij?
Tijdens het hardlopen begin je over te geven of bloed te spuwen, dan zou ik toch echt stoppen. Of tijdens je werk blijft een bepaald probleem je steeds dwarszitten. Niemand weet echt raad en je enige reactie is je er je harder in vast te bijten. Dat is een haast instinctieve reactie die op zich geen oplossing is. Bij problemen in werksituaties moet je altijd zoeken naar een mogelijke oplossing, zolang die in zicht is moet je doorgaan. Als je het uitzicht op een oplossing niet ziet, ook niet na enkele pogingen en anderen zien het ook niet, dan moet je overwegen te stoppen. Zet de zaken eens op een rij, voordelen en nadelen van het stoppen. Op die manier wordt je keuze eenvoudiger.

Wees moedig

Angst belemmert je vooruitgang en ontwikkeling.

James Cook, ontdekkingsreiziger
een inspirerend voorbeeld
voor nieuwsgierige en ondernemende mensen

Angst voor nieuwe dingen, een andere baan, ander werk, andere omgeving is begrijpelijk. De meeste mensen houden graag vast aan zekerheden, aan dingen die bekend zijn. Het is natuurlijk veilig, als je nooit een berg beklimt dan zal je nooit naar beneden storten. Maar dat zogenaamde veilige en comfortabele gevoel wanneer je niks nieuws onderneemt, is een illusie. Of je nu stil zit of actief bent, er kan altijd wel iets gebeuren. Je werkt jaren bij hetzelfde bedrijf en je denkt veilig je pensioen te halen, wat gebeurt er: het bedrijf gaat failliet. Ik kan natuurlijk wel even doorgaan met akelige voorbeelden en je dag verpesten maar je begrijpt vast wel wat ik bedoel. Stil blijven zitten uit angst voor nieuwe dingen beschermt je niet voor gevaar en je benadeelt daarmee uiteindelijk jezelf want het belemmert je vooruitgang en ontwikkeling.

Als plaatje nam ik James Cook. Pessimisten kunnen natuurlijk wijzen op het feit dat Cook door wilden is vermoord. Optimisten zullen zeggen dat hij in ieder geval niet in de wieg is gestorven en dat hij een buitengewoon boeiend en avontuurlijk leven heeft gehad. James Cook blijft inspirerend!

Wees moedig en durf iets nieuws te doen.
Wanneer je iets nieuws onderneemt, iets wat je nog nooit eerder hebt gedaan, dan betreedt je onbekend terrein. Dat is natuurlijk betrekkelijk want als je iets nieuws onderneemt dan bereid je je voor door er bijvoorbeeld over te lezen of te praten met mensen die het al eerder hebben gedaan. Op die manier is het dus niet meer helemaal nieuw. Maar ook als je volkomen onverwachts in iets nieuws belandt hou dan je hoofd koel en laat je niet gek maken en bekijk de zaak rustig. Je zal zien dat je dan snel je weg weet te vinden. Uit eigen ervaring kan ik je verzekeren dat dit zo is. Als ICT consultant ben ik vaak van de ene op de andere dag in een project terechtgekomen op een gebied dat volkomen nieuw voor mij was. In het overgrote deel van die gevallen ben ik er succesvol uitgekomen. Een heel enkele keer ging het mis, maar ja wie is er perfect? Wees dus niet bang voor nieuwe dingen en nieuwe mensen. Als je die met een open blik en kalm tegemoet treedt gaat het vrijwel altijd goed.

Waarom zou ik iets nieuws willen ondernemen, het gaat toch goed?
Natuurlijk, je bent niet verplicht om iets nieuws te gaan doen, het is helemaal aan jou om te bepalen of je liever blijft zitten waar je zit. Als je even kritisch om je heen kijkt dan moet je zien dat we in een sterk veranderende wereld leven. Niets is zeker behalve de zekerheid dat er dingen in je leven zullen gaan veranderen. Het is toch echt beter dat je jezelf went aan veranderingen door ze zelf ter hand te nemen en niet te blijven wachten totdat ze je onverwacht en tegen je zin overkomen. Wordt wakker, blijf wakker en wees moedig!

Durf te beginnen

Alle begin is moeilijk.

Voorwaartsch Mannen! Er tegenaan!

Je moet iets doen en je weet niet hoe je moet beginnen. Je blijft aarzelen en je gaat even andere dingen doen om maar niet aan die moeilijke opgave te hoeven beginnen. Dat doen van andere dingen gebeurt vaak onder de vermomming van 'onderzoek' en 'analyse' of zelfs 'voorbereiding'. Ondertussen gebeurt er niets wezenlijks. Je ziet het heel vaak in de politiek maar ook in het persoonlijke leven zijn mensen er mee behept. Herken je de situatie?

Aarzel niet te lang. Begin!
Natuurlijk zijn er noodzakelijke voorbereidingen die je eerst moet doen om aan het eigenlijke werk te beginnen. Als je de garage wilt schilderen dan is het toch echt gemakkelijker wanneer je eerst de rommel opruimt die nog in de weg staat. Dat opruimen hoort er gewoon bij. Allerlei andere dingen niet, je snapt wel wat ik bedoel.
Dit voorbeeld kan je ook gebruiken wanneer je aan een complex project moet werken. Als je er een beetje op let dan zie je al gauw wat wezenlijk is of niet. Schuif vermomd uitstel resoluut opzij. Begin zo snel mogelijk met het echte werk. Succes!

Deze stukjes zijn een mooi voorbeeld van wat ik bedoel.
Deze column schrijf ik zonder enige voorbereiding. Ik ga achter mijn computer zitten vaak zonder zelfs maar te weten waar ik het over zal hebben. Binnen een minuut valt me een titel of onderwerp te binnen en ik begin te schrijven. Wanneer ik feiten noem, check ik ze tijdens het schrijven via Google. Ik ben dus geen tijd kwijt aan vooronderzoek. Natuurlijk zijn het maar oppervlakkige stukjes die geen uitgebreid onderzoek vergen, maar het patroon is in veel gevallen bruikbaar. Doe er je voordeel mee!

Waar moet ik mee beginnen?

De eerste schep.

Jaren geleden toen ik aan het begin stond van een moeilijk project had ik werkelijk geen idee waar ik moest beginnen. Het was zo complex en ongrijpbaar voor me dat ik geen begin zag. In die tijd liep ik te wandelen en zag bij een boerderij een enorme mesthoop liggen. Gedachteloos wilde ik verder open toen mijn oog getroffen werd door een boer die met een kruiwagen met een schep er in kwam aanlopen. Hij zette de kruiwagen neer, pakte de schep en begon aan de voet van de mesthoop te scheppen en de kruiwagen te vullen. Bingo! Het kwartje viel. Zo'n enorme mesthoop lijkt ook een onoverkomelijk geval maar die boer begon gewoon te scheppen aan dat gedeelte waar hij zich bevond. Zo zag ik het project opeens ook en ik wandelde naar huis met de volle zekerheid dat het wel zou lukken.

Kom, kom John, nu maak je het werkelijk te simpel, een project is toch geen mesthoop?
Nee, dat is ook zo maar dat maakt eigenlijk niks uit. Het gaat om het idee dat je een grote en onoverzichtelijke klus moet aanpakken met het begin dat je voor je ziet. Zodra je er aan begint komt het inzicht. Die boer had zich kunnen laten afschrikken door de enorme omvang van de mesthoop. Maar dat gebeurde niet en begon gewoon te scheppen.
Dat beeld hielp mij over mijn probleem met het project heen en ik begon er aan.

Hoe ging het verder met het project?
Op mijn bureau lag een enorme stapel papier, allemaal achtergrondinformatie over het onderwerp van het project. Ik wist natuurlijk wel waarover het ging maar ik wist alleen niet hoe ik het aan moest pakken. Denkend aan die boer pakte ik het bovenste document, bekeek het om te zien waar het over ging en legde het apart als een begin van een klein stapeltje. Toen ik de grote stapel verwerkt had lagen er op mijn bureau een paar geordende stapels die de verschillende aspecten van het project weergaven. Aan het eind van de dag had ik een vrij goed idee van de structuur van het uiteindelijk resultaat. Ik wist dus waar ik naar toe moest werken. Vanaf dat moment begon het te lopen.

Moraal van het verhaal.
Laat je niet ontmoedigen door het werk dat je voor je ziet. Begin gewoon, bijvoorbeeld met het krijgen van een overzicht van het werk dat je moet doen. Door oplettend te beginnen komt het inzicht. Denk aan die boer, die mesthoop was weg aan het eind van die dag!

Heb je het druk? Even stoom afblazen

Het veiligheidsventiel.

The Great Dorset Steam Fair

Een stoomlocomotief en ook alle andere stoommachines heeft een veiligheidsventiel. Loopt de druk in de ketel te hoog op dan opent dit ventiel zich automatisch en wordt de druk verminderd tot het toegelaten niveau. Tussen twee haakjes: als je een stoomliefhebber bent dan moet je beslist The Great Dorset Steam Fair gaan zien, een geweldig gebeuren!

Maar nu even terug naar mijn eigenlijke onderwerp. Het menselijk lichaam kent zo'n veiligheidsklep in zekere zin ook, maar die werkt niet volautomatisch. We kunnen de klep dichthouden en gewoon doorgaan totdat de boel ontploft en dan zitten we met de gebakken peren. Wat ik bedoel, je moet de signalen die je lijf je geeft niet negeren.

Heb je het razend druk, neem dan toch even de tijd om na te denken.
Als je veel te doen hebt en je krijgt het nog drukker dan loop je het gevaar dat je in een maalstroom van activiteiten wordt meegesleurd. Je bent achterelkaar bezig en je hebt geen moment om even tot bezinning te komen. Vaak lijkt dat helemaal niet erg want je bent toch lekker bezig. Als je aan iets werkt wat goed op koers ligt dan is er ook niet zoveel aan de hand. Het wordt gevaarlijk als je aan een project werkt dat eigenlijk helemaal niet goed gaat. Een typische reactie van betrokken werkers met verantwoordelijkheidsgevoel is nog harder gaan werken.
Dat is een gevaarlijk punt, aan die reactie moet je niet zonder meer toegeven. Het loont echt de moeite om een moment stil te staan en de zaak eens goed onder de loep te nemen. Vraag jezelf eens af hoe je je voelt. Gaat het wel goed met je? Het doel van deze reflectie is ook te onderzoeken of het harde werken wel de juiste oplossing is. De rest van het traject moet wel duidelijk worden, er moet licht aan het eind van de tunnel schijnen. Is dat er niet dan is het maar zeer de vraag of het project ooit tot een goed einde komt.

Dat moment van stoom afblazen zou je best eens kunnen combineren met een vrije dag of korte vakantie. Neem even de tijd om van iets anders te genieten.

Doorfietsen met een gescheurde nier. Wanneer geef je het op?

Niet opgeven, dwaas of bewonderenswaardig?

Mijn eerste reactie was een gevoel van bewondering toen ik het verhaal hoorde van Wouter Poels, die zwaargewond na een val, toch weer doorfietste. Als je puur naar de feiten kijkt en je laat je gevoel niet meespreken, dan was dat buitengewoon onverstandig van hem en heel wijs van de ploegleider die hem toch van de weg haalde. Het gevoel van bewondering wordt eigenlijk teniet gedaan door de gedachte dat het toch niet zo verstandig van Wouter was. (Toch blijf ik het een flinke jongen vinden).

Kijk eens naar helden op andere gebieden, bijvoorbeeld de bemanningen van reddingboten die met gevaar voor eigen leven blijven doorgaan om het leven van anderen te redden. De krijgsgeschiedenis is vol van helden die, zelf gewond, bleven doorvechten om het leven van hun kameraden te redden. Bij dit soort heroïek is er bij mij alleen maar bewondering. De vraag of het verstandig is van die redders komt helemaal niet bij me op.

Waar zit nu het verschil?
Waarom nu wel kritische overwegingen bij Wouter en blijvende bewondering voor de reddende helden? Dat komt door het doel, het motief voor de heldendaad. Bij de reddende helden gaat het om het leven van de anderen, bij de heroïek van Wouter gaat het om de glorie van de sport en alles wat dat voor een sportman betekent.

Wanneer de reddingsactie mislukt en alle betrokkenen omkomen dan komt de onzelfzuchtige houding van de omgekomen redders nog meer naar voren. Hun zelfopoffering was ultiem en voor de redding van anderen. Wie zou daar nu kritiek op kunnen uiten, zelfs al zouden er blunders gemaakt zijn.
Wouter was ook bezig zichzelf op te offeren maar was het doel dit nu waard? Nee, zo vond de ploegleider kennelijk, tot redding van Wouter.

Wat kunnen wij hier van leren?
Bij de voorbeelden hierboven is het duidelijk dat het doel en het motief bepalend zijn voor doorgaan of niet. Bij een reddingsactie onder extreme omstandigheden lijkt opgeven geen optie. Verstandig of niet, we begrijpen en bewonderen het.
In de meeste andere gevallen waarop het op doorgaan of opgeven aankomt, zou ik toch willen pleiten voor een rationele keuze. Het gaat hierbij om vragen als: hoe lang ga je nog door terwijl je weet dat je bedrijf bezig is failliet te gaan. In zo'n geval zeg ik niet dat je moet opgeven maar denk na, neem in ieder geval een bewuste beslissing, bespreek het met iemand.
Of hoelang blijf je nog aan een project trekken terwijl alles er op wijst dat het tot mislukken gedoemd is? Geen gemakkelijke vragen, maar durf ze te stellen.