Verdriet en tegenslag (2)

Waarom een vervolg?

Zonsopgang van Fred W. Schmale

Op mijn column van gisteren kreeg ik meer reacties dan gewoonlijk en het werd ook door meer mensen dan anders gelezen. En omdat ik gisteren al in reactie schreef dat het onderwerp zich wel voor meer columns leent, vervolg ik het thema van gisteren.

Verdriet en tegenslag als voorbode van verandering.
Gisteren nam ik als voorbeeld van tegenslag een voorval uit mijn eigen leven. Een herseninfarct die mijn leven totaal op zijn kop zette. Dat zo'n tegenslag de voorbode is van een verandering is merkte ik na verloop van tijd. Zo'n verandering kan juist heel positief uitwerken zoals uit de rest van mijn verhaal mag blijken.

De verandering in mijn werk.
Voor het herseninfarct was ik een gedreven ICT consultant bij een gerenommeerd bedrijf. Ik werkte hard en met plezier. Wat ik toen niet door had was dat ik een heel sterke neiging to perfectionisme had en verblind door het misverstand dat je moeilijke dingen het beste zelf kan doen, deed ik veel zelf en gaf weinig uit handen. Ik was met een omvangrijk project bezig. Het herseninfarct haalde alles onderuit. Toen ik uit het ziekenhuis ontslagen werd was ik er niet best aan toe. Gesprekken met meer dan 2 mensen tegelijk kon ik niet aan. Mensen in mijn omgeving raadden mij aan om me te laten afkeuren, dat kon toen nog gemakkelijk. Er was geen haar op mijn hoofd die daar aan dacht. Na 7 maanden was ik zo ver opgeknapt dat mijn werkgever mij een klusje bij een klant kon laten doen, het was niet zwaar en ik kon dat voorlopig in halve dagen af.
Gaandeweg knapte ik op en na 4 maanden was dat klusje uitgegroeid naar een fulltime job die inhield dat ik regelmatig door heel Europa vloog. Een mooie tijd.

Wat was er nu veranderd?
Als vanzelf was die neiging tot perfectionisme geheel verdwenen. Werd ik toen slordig? Helemaal niet maar ik ging meer bijzaken van hoofdzaken scheiden en besefte dat een goed resultaat klaar is, het hoeft niet nog beter. Bovendien gaf ik veel meer uit handen, ik vertrouwde er op dat mijn collega's het minstens net zo goed zouden doen als ikzelf. Dat vertrouwen straalde ik ook uit. Het gevolg was dat mijn productiviteit omhoog schoot. Dat leverde na mijn 50ste nog aardige salarisverhogingen op.

Moraal van het verhaal.
Een enorme tegenslag hoeft niet altijd het einde van alles te betekenen. Een tegenslag kan de inleiding zijn tot een positieve verandering. Je ziet die verandering niet meteen, pas achteraf eigenlijk, maar hij is er toch. Het gaat er om dat je de moed niet verliest en er op vertrouwt dat het leven weer verder gaat, misschien niet in de richting die je gedacht had maar dat hoeft helemaal niet verkeerd te zijn.

Verdriet en tegenslag

Iedereen krijgt dat een keer.
Wanneer je met tegenslagen kampt of je hebt verdriet dan krijg je vaak te horen, als een schrale troost, dat je niet de enige bent. Je hebt daar natuurlijk niets aan, vooral niet als deze boodschap komt van een gezond en welvarend persoon. Het heet niet voor niets schrale troost.

Huilende clown, Geschilderd door Rinus W. Meer weet ik niet

Dat neemt niet weg dat het waar is. Ik zeg dat niet als een troost maar als constatering van een feit. Iedereen krijgt in het leven te maken met verdriet en tegenslag.

Ja dat kan wel waar zijn maar wat heb ik daar nu aan?
Ik geloof dat het belangrijk is dat je de waarheid onder ogen ziet en daaruit handelt. Iedereen krijgt vroeg of laat met verdriet en tegenslag te maken, dat is onvermijdelijk. Het is voor het verwerken van verdriet en tegenslag het beste dat men accepteert dat het er is. Ontkenning leidt altijd tot ellende. Hoe eerder je de waarheid onder ogen ziet, des te beter zijn de kansen voor herstel.

Een voorbeeld uit mijn eigen leven.
In april 1992 werd ik getroffen door een herseninfarct. Gelukkig niet al te ernstig maar erg genoeg om voor een paar weken in een ziekenhuis te belanden. De rechterkant van mijn lichaam had ik niet helemaal onder controle en mijn rechterarm en rechterbeen voelden loodzwaar aan. Bovendien was ik mijn evenwichtsgevoel totaal kwijt (dat was erg, de wereld die om je heen tolt). Vanwege mijn verloren evenwichtsgevoel had men aan beide kanten van mijn bed een hek aangebracht zodat ik er niet uit zou vallen. Ik bracht mijn rechterhand in de richting van het linkerhek. Dat lukte niet, mijn hand ging wel omhoog maar niet in de goede richting. Ik probeerde het nog een keer en keek met opperste concentratie naar wat er gebeurde. Na een paar keer was ik in staat om een beetje bij te sturen. Ik weet niet meer hoe lang of het duurde maar uiteindelijk slaagde ik erin om het hek op de gewenste plek vast te pakken. Het was een heel gelukkige ervaring die ik nooit meer vergeet. Wat was er namelijk aan de hand? Ik was bezig de oog-hand coördinatie tot stand te brengen. Dat had ik al een keer eerder gedaan, net als jij, toen we nog een baby waren. Die ligt in zijn wieg en kijkt hoe zijn handjes bewegen. Dat kan geen van ons zich herinneren. Nu deed ik dat weer, maar nu bij volle bewustzijn. Geweldig was dat!

Van ziekenhuisbed tot halve marathon.
Toen ik nog in het ziekenhuisbed lag en er nog niet uit kon, probeerde ik mijn rechterbeen te bewegen en het drong tot me door dat ik na wat therapie wel weer goed zou kunnen lopen. Opeens kreeg ik een rare gedachte: Voor het eind van het jaar (het was toen april) wil en zal ik een marathon lopen. Ik vroeg aan de dokter of het geen onverantwoordelijke gedachte was. Nee, zei hij, doe maar, ik lees het wel in de krant. Vooral die laatste zin vond ik een geweldige aanmoediging.
Ik vertelde het aan mijn familie en die dacht dat het in mijn bol geslagen was. Dat was ook wel te begrijpen want ik lag nog volkomen hulpeloos in bed.

Na ontslag uit het ziekenhuis ging ik voor een paar weken in therapie. Daarna reed ik naar de duinen en rende ik 10 sekonden. De volgende dag 20 sekonden en telkens 10 sekonden erbij tot ik een minuut hard liep. Daarna elke dag een minuut er bij. In oktober van dat jaar liep ik een halve marathon in ruim 2,5 uur. Toen ik me voornam om een marathon te lopen besefte ik heel goed dat mijn marathon wel eens tot 4,2 kilometer beperkt zou blijven (in plaats van 42 kilometer). Mijn marathon was dus 21 kilometer, ik was er erg blij mee.

Moraal van het verhaal.
Accepteer wat je overkomt. Ga niet wentelen in je eigen ellende en ongeluk. Leg je neer bij de feiten en kijk hoe je er verder mee kunt. Het is niet gemakkelijk, in het begin had ik te maken met een onbeschrijfelijke hoofdpijn en wat meer lichamelijke narigheden. Het rare was dat ik wel pijn en ongemak leed maar dat ik me niet ziek voelde. Dat was ik natuurlijk wel maar dat had ik al geaccepteerd en ik keek vooruit.

Ben ik sterk? Nee, ik was zwak maar ik deed het uit geloof.

Heeft (terug) vechten zin?

Waarover gaat het hier?
Iemand beledigt je of neemt je te grazen. In je werk veranderen veel dingen die je als nadelig ervaart, je wordt ziek. Dat soort dingen. De vraag is wat doe je ermee? Laten we een paar van die dingen eens nader  bekijken.

Iemand beledigt je of levert je een streek.
De primaire reactie is om terug te slaan. Herken je dat? Je wordt kwaad en je wilt genoegdoening of misschien wel wraak. Als dit bij jou zo is dan ben je niet de enige, je hoeft je niet te schamen. De vraag is of je er wat mee opschiet. Als je laat meevoeren door deze primaire emotie dan loop je het risico dat je in een opeenvolgende keten van negatieve acties terecht komt. Het erge daarvan is dat je dan je innerlijke vrijheid verliest. Je denkt dat je autonoom handelt maar in werkelijkheid reageer je alleen maar op de acties van de ander. Je bent dus de slaaf van het proces geworden. Dat wil je toch zeker niet?
Wat gebeurt er als je niet primair op provocaties reageert? Dan denk je rustig na en meestal laat je de ander gewoon in z'n sop gaar koken. Vergeet het, ga over tot de orde van de dag en gebruik je energie voor iets positiefs.
Stel nu dat iemand je een streek levert die je veel geld kan kosten. Vraag je dan af of dit geld echt belangrijk is, en als dat zo is, stap dan naar een advocaat of een mediator. Laat je energie niet opslorpen door zo iets. Als het je de moeite niet waard is laat het dan lopen. Vergeet het.

Veranderende omstandigheden in je nadeel.
Belangrijk is de vraag of je enige invloed op een verandering kunt  uitoefenen. Is dat niet het geval dan heeft het weinig zin om je er druk over te maken. Het klinkt ongeloofwaardig simpel, maar het is niettemin volkomen waar. Het heeft geen zin om je druk te maken over dingen die je niet kunt beïnvloeden. Het enige wat je wellicht kan doen is je aan de veranderende omstandigheid te onttrekken, andere baan, verhuizen e.d.

Er zijn veranderingen die je op zich niet kunt beïnvloeden, bijvoorbeeld de zaak waar je werkt gaat fuseren met een ander bedrijf, maar die misschien wel kansen voor je bieden. Je kan proberen binnen het nieuw gevormde bedrijf een betere baan te krijgen. In zo'n geval moet je dus kijken naar de kansen die er liggen. Of ga ergens anders werken. Laat je in ieder geval niet meeslepen in het algemene gemor en blijf je eigen acties uitstippelen.

Ziekte.
Dat kan echt heel moeilijk zijn. Met enige schroom zeg ik hier iets van, het feit dat ik zelf een herseninfarct en een zwaar hartinfarct achter de rug heb, plus nog een aantal zeer pijnlijke aandoeningen, geeft me de moed om hier überhaupt iets over te zeggen.
Probeer te accepteren dat je ziek bent en kijk wat je mogelijkheden zijn. Werk aan je genezing. Span je in om zover te revalideren dat je iets kunt doen. Er is nog hoop. Geef de moed niet op. Laat als het enigszins kan je ziekte niet jou regeren. Jij het de ziekte en voorkom dat de ziekte jou heeft. Meer kan ik er niet van zeggen want ik ken je omstandigheden niet.